Sunday, July 20, 2008

Κώστας Καρυωτάκης ~ ο αντιηρωικός, 'ιδανικός' αυτόχειρ

...η ποίησις είναι το καταφύγιο που φθονούμε
Κώστας Καρυωτάκης
Τρίπολη, 30 Οκτωβρίου 1896 - Πρέβεζα, 21 Ιουλίου 1928

Η σημαντικότερη λογοτεχνική φωνή που ανέδειξε η γενιά του '20 - με 'βραδυφλεγή' ωστόσο αναγνώριση - και από τους πρώτους που εισήγαγαν στοιχεία μοντερνισμού στην ελληνική ποίηση. Επηρέασε πολλούς από τους κατοπινούς ποιητές (όσο κι αν δεν το παραδέχθηκαν ποτέ).
Την ποίησή του διέτρεξαν αφενός ο ρομαντικός (με την 'δυνατή', αρχική έννοιά του) πεσιμισμός για την εφήμερη ύπαρξή μας, η ανάδειξη του 'άδοξου και ασήμαντου' ως την γελοιότητα - αφετέρου η απόγνωσή του για την επαρχιακή ζωή και την μικρόνοια των τοπικών κοινωνιών.

Απ' τις αρχές του '28, είχε αποσπαστεί στην Πρέβεζα. Στις 20 Ιουλίου του ίδιου χρόνου, πήγε στο Μονολίθι και επί δέκα ώρες προσπαθούσε μάταια ν' αυτοκτονήσει. Την επόμενη μέρα (21 Ιουλίου) αγόρασε ένα περίστροφο κι επισκέφτηκε ένα καφενείο, όπου κάθησε λίγες ώρες, μόνος, καπνίζοντας. Μετά, πήγε στην κοντινή παραλία του Άγιου Σπυρίδωνα και αυτοπυροβολήθηκε κάτω από έναν ευκάλυπτο.
Στην τσέπη του η αστυνομία βρήκε ένα σημείωμα, που εξηγούσε τους λόγους της αυτοκτονίας του:
Είναι καιρός να φανερώσω την τραγωδία μου. Το μεγαλύτερό μου ελάττωμα στάθηκε η αχαλίνωτη περιέργειά μου, η νοσηρή φαντασία και η προσπάθειά μου να πληροφορηθώ για όλες τις συγκινήσεις, χωρίς τις περσότερες να μπορώ να τις αισθανθώ. Τη χυδαία, όμως, πράξη που μου αποδίδεται τη μισώ. Εζήτησα μόνο την ιδεατή ατμόσφαιρά της, την έσχατη πικρία. Ούτε είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για το επάγγελμα εκείνο. Ολόκληρο το παρελθόν μου πείθει γι' αυτό. Κάθε πραγματικότης μου ήταν αποκρουστική. Είχα τον ίλιγγο του κινδύνου. Και τον κίνδυνο που ήρθε τον δέχομαι με πρόθυμη καρδιά. Πληρώνω για όσους, καθώς εγώ, δεν έβλεπαν κανένα ιδανικό στη ζωή τους, έμειναν πάντα έρμαια των δισταγμών τους ή εθεώρησαν την ύπαρξή τους παιχνίδι χωρίς ουσία. Τους βλέπω να έρχονται ολοένα περισσότεροι μαζί με τους αιώνες. Σ' αυτούς απευθύνομαι. Αφού εδοκίμασα όλες τις χαρές !!! είμαι έτοιμος για έναν ατιμωτικό θάνατο. Λυπούμαι τους δυστυχισμένους γονείς μου, λυπούμαι τα αδέλφια μου. Αλλά φεύγω με το μέτωπο ψηλά. Ήμουν άρρωστος. Σας παρακαλώ να τηλεγραφήσετε, για να προδιαθέση την οικογένειά μου, στο θείο μου Δημοσθένη Καρυωτάκη, οδός Μονής Προδρόμου, πάροδος Αριστοτέλους, Αθήνας.
Υ/Γ. Και για ν' αλλάξουμε τόνο. Συμβουλεύω όσους ξέρουν κολύμπι να μην επιχειρήσουνε ποτέ να αυτοκτονήσουν δια θαλάσσης. Όλη νύχτα απόψε, επί δέκα ώρες, εδερνόμουν με τα κύματα. Ήπια άφθονο νερό, αλλά κάθε τόσο, χωρίς να καταλάβω πώς, το στόμα μου
ανέβαινε στην επιφάνεια. Ορισμένως, κάποτε, όταν μου δοθεί η ευκαιρία, θα γράψω τις εντυπώσεις ενός πνιγμένου.



Η "Αισιοδοξία" (χειρόγραφο τού ποιητή, αριστερά) είναι το ένα απ' τα τρία ποιήματα που έγραψε ο Καρυωτάκης στο διάστημα Απρίλιος-Ιούνιος 1928 (ένα μήνα πριν από την αυτοκτονία του). Τα άλλα δύο: "Όταν κατέβουμε τη σκάλα...", "Πρέβεζα".

Οι συλλογές του:
Ο Πόνος των Ανθρώπων και των Πραγμάτων, 1919
Νηπενθή, 1921
Ελεγεία και Σάτιρες, 1927
Έγραψε επίσης πεζά, και μετέφρασε ξένους λογοτέχνες.

Ποιήματά του έχουν μελοποιήσει πολλοί συνθέτες - ανάμεσά τους και η Πρέβεζα του Δήμου Μούτση.

(Δυστυχώς, στάθηκε τεχνικά αδύνατο να 'ανεβάσω' τραγούδια των Χαΐνηδων και της Λένας Πλάτωνος σε ποίηση Κώστα Καρυωτάκη...)

 
SYNC ME @ SYNC